Affiche Sonsbeek 1993

Sonsbeek 1993

Bij de voorbereidingen van iedere nieuwe Sonsbeektentoonstelling reist de vraagt hoe de kunst moet worden ondergebracht in het park. Net zoals haar voorganger Saskia Bos ontwikkelt de Amerikaanse curator Valery Smith een eigen strategie voor Sonsbeek 93. Allereerst kiest ze ervoor om naast het park het stadscentrum en gebieden aan de rand van Arnhem erbij te betrekken. Deze drie ringen zijn verbeeld in het logo van Sonsbeek 93. Smith’s ideeën kunnen samengevat worden met de woorden identiteit, openbaarheid en proces.                   

Achtenveertig kunstenaars van over de hele wereld krijgen de opdracht om plaats-specifieke kunstwerken te maken. Smith wil dat ze de identiteit van een plek, eventueel in relatie tot bewoners, op een kritische manier onderzoeken. Vragen die centraal staan: hoe zijn de openbare plekken ingericht? Hoe functioneren ze? Door wie wordt er gebruik van gemaakt? Dit resulteerde enerzijds in raadselachtige kunstwerken, zoals Michael Asher’s project met vierentwintig tekstborden op boomstronken in Sonsbeek. Anderzijds zijn er provocerende kunstwerken. Een goed voorbeeld is Marc Quinn’s 12% Proof (1993), ook wel ‘De Pisser’ genoemd. Dit werk met een beeld van een man met erectie in een telefooncel, naast de Koepelkerk, is een publiekstrekker. Tegelijkertijd wordt het ook beklad en vernield. Het zet aan tot nadenken over de openbaarheid van de ruimte rondom de kerk. Tot slot kan Sonsbeek 93  beschouwt worden als proces. Bij veel kunstwerken draait het niet om het eindproduct, maar om het proces dat eraan vooraf gaat, of de reactie die ze uitlokken. Dit idee wordt verbeeld door de catalogus, waarin alleen het samenwerkingsproces tussen Smith en de kunstenaars verteld wordt. Afbeeldingen van de uiteindelijke kunstwerken ontbreken grotendeels.                                       

In de media wordt kritisch gereageerd op Smith’s concept. In retrospectief wordt Sonsbeek 93 echter beschouwd als een belangrijke tentoonstelling in de ontwikkeling naar een meer sociale kunstpraktijk. De Amerikaanse schrijver Jens Hoffman rekent Sonsbeek 93 zelfs tot de vijftig meest invloedrijkste tentoonstellingen van de afgelopen vijfentwintig jaar. 

Affiche Sonsbeek 1993